Sturen met strategisch omgevingsmanagement
Navigeren door een wereld die zichzelf opnieuw aan het ontdekken is
Neem een willekeurig woningbouwproject in een stedelijke omgeving. Dat raakt aan meerdere transities waar Nederland en de wereld middenin zitten. We willen duurzame wijken die niet afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. We willen inclusieve wijken waar voor iedereen een plek is en iedereen gelijke kansen heeft. Bovendien willen we snel nieuwe woningen, want de nood is hoog! Maar bouwen gaat niet zo vlot, want de stikstofvergunningen gooien roet in het eten. Al deze transities maken dat er niet altijd een helder beeld is van ‘hoe het moet’. Complex dus.
Strategisch omgevingsmanagement
Samen ontdekken en nieuwe wegen bewandelen vraagt om een helder omgevingsproces. Een proces dat gaat over het omgaan met nieuwe wet- en regelgeving, experimenteren met nieuwe oplossingen voor schone energie, het bedenken van andere (en inclusieve) woonvormen, inpassing van nieuwe woningbouwprojecten in de bestaande omgeving en manieren om de bouw te versnellen. Dit heet strategisch omgevingsmanagement.
Strategisch omgevingsmanagement is een proces waarin projectmanagers en communicatieadviseurs samen zorgen voor een voorspelbaar en navolgbaar omgevingsproces waarin alle belangen zorgvuldig zijn meegenomen.
Mutual Gains Approach
De kern van het strategisch omgevingsmanagement is onderhandeling. Alle belangen die spelen in omgevingsprocessen moeten bij elkaar worden gebracht en in gezamenlijkheid worden afgewogen, zodat stakeholders samen tot betere oplossingen komen. In de omgevingsmanagementtheorie heet dat de Mutual Gains Approach: alle partijen zijn beter af als ze samenwerken in plaats van alleen voor hun eigen belang te gaan. Daarvoor moet je elkaar begrijpen, leren kennen, praten over standpunten en belangen. Goed omgevingsmanagement stimuleert stakeholders samen creatieve oplossingen te bedenken in een open proces, die voor iedereen voordelig zijn. Smaakloze compromissen en eindeloos polderen horen daar niet bij. Wat er wel bij hoort? Goede procescommunicatie, fijne bijeenkomsten waar je met energie vandaan komt en resultaten waar iedereen tevreden over is. En daarvoor is een goed samenspel tussen omgevingsmanagement en communicatie nodig.
Onderhandelen is communiceren
Het naleven van het Mutual Gains principe betekent veel voor het totale omgevingsproces. Vooral voor communicatie. Wanneer het ‘gemeenschappelijk goed’ je grondhouding is, schep je met communicatie de juiste voorwaarden om tot een zorgvuldige en gelijkwaardige onderhandeling te komen. En onderhandelen ís communiceren. Het hele proces van planvorming en stakeholdermanagement vraagt om een scherpe communicatieblik en steun bij het voeren van gesprekken en faciliteren van bijeenkomsten. Wij zien omgevingsmanagement en omgevingscommunicatie als één proces. Een proces dat pas echt succesvol is wanneer projectmanager en communicatieadviseur vanaf het eerste moment samen optrekken: van de eerste schetsen tot de oplevering.
Informeren of participeren?
De praktijk is vaak weerbarstiger. Daar zien we dat communicatie laat betrokken wordt in het omgevingsproces. Vaak pas wanneer de plannen rijp zijn voor de inwoners of de directe omgeving. En dan gaat het vooral om het creëren (beter gezegd: regelen) van draagvlak. Onder de noemer van participatie organiseert de initiatiefnemer bijeenkomsten om weerstand tegen plannen weg te nemen. Of verstuurt nieuwsbrieven, waarin bestuurders vertellen wat er gaat gebeuren. Daarmee zit je behoorlijk aan het einde van het omgevingsproces. Feitelijk spreek je dan niet over participeren maar over informeren. Participeren betekent namelijk meedoen, meedenken, betrokken en verbonden zijn. Dit soort “participatie” aan het einde van een omgevingsproces kan juist veel weerstand oproepen en wekt eerder wantrouwen dan vertrouwen.
Prachtig duo
Daarom zijn we er graag wat eerder bij. Om samen te bepalen wat het doel is van omgevingsmanagement en -communicatie. En om vervolgens de omgeving goed in kaart te brengen. Waar moeten de gesprekken over gaan? Met wie praten we? Wie brengen we bij elkaar? Wat willen we samen bereiken? En wanneer willen we dat? Ook in de uitvoering van de eerste verkenningen en gesprekken is een strategisch communicatieadviseur een goede partner in crime. Want zijn alle projectleden goed toegerust om met de stakeholders in gesprek te gaan? Het begeleiden van projectteamleden bij het voorbereiden van belangrijke gesprekken en onderhandelingen maakt de projectorganisatie sterker. En wie kan dat beter dan de communicatieadviseur? Een hechte samenwerking tussen communicatie en omgevingsmanagement levert op deze manier een zorgvuldig en navolgbaar omgevingsproces op. Samen vormen omgevingsmanager en communicatieadviseur een prachtig duo dat kennis en ervaring van planvorming en gebiedsontwikkeling samenbrengt met zorgvuldige communicatie en het faciliteren van het goede gesprek.
Tot slot
Kortom, de veranderingen in onze leefomgeving en de vele transities die daarmee verbonden zijn vragen om een integrale kijk op strategisch omgevingsmanagement en omgevingscommunicatie. Door samen te werken aan een goed omgevingsproces, bundelen we krachten: de sleutel tot het oplossen van complexe opgaven. Met onze partners werken we samen aan de kansen die deze transities bieden om te bouwen aan een inclusieve, duurzame toekomst waar iedereen zich thuis voelt.
