Archief

Instroom techniekonderwijs vraagt actie

Afgelopen week was uitvoerig in de media te horen dat werkgevers zich grote zorgen maken over de toekomst van het technisch onderwijs. De werkgeversorganisaties MKB Nederland en VNO-NCW overhandigden afgelopen dinsdag samen met de Stichting Platforms Vmbo een petitie aan de Tweede Kamer waarmee de politiek wordt opgeroepen om maatregelen te treffen.

Het aantal leerlingen loopt al jaren terug in het voorbereidend en middelbaar technisch beroepsonderwijs. Dat is dus al langer bekend, maar de aandacht voor dit probleem heeft tot nu toe niet tot een structurele oplossing geleid. Sinds 2004 is het aantal leerlingen in de techniek met maar liefst 30 procent gedaald. Nu al sluiten diverse technische afdelingen en opleidingen. Als de trend zich doorzet, dreigen in enkele regio's en met name in grote steden hele techniekafdelingen van scholen te verdwijnen.

Instroom
De daling in de instroom van leerlingen levert problemen op, omdat de markt vraagt naar gekwalificeerd technisch personeel. ‘Stokt in het vmbo de instroom, dan zullen er blijvende tekorten ontstaan aan technisch personeel in het bedrijfsleven', stelt de petitie. En dat terwijl de vraag naar technisch personeel in het bedrijfsleven de komende jaren verder zal toenemen vanwege de uitstroom van pensioengerechtigden. Al in 2014 is er een tekort voorzien van ruim 38.000 technische vmbo'ers en ruim 23.000 technische mbo'ers.

De werknemers- en werkgeversorganisaties bieden middels de petitie aan om in samenwerking met onderwijsinstellingen oplossingen te zoeken. Te denken valt onder meer aan voorlichting, de inzet van extra geld en de inzet van vakmensen als docent. Ook pleiten de werkgevers, verenigd in VNO-NCW en MKB Nederland, voor nieuwe vormen van een mix tussen beide leerwegen, zoals de Technomavo.

Minister
Minister Marja van Bijsterveldt (Onderwijs) deelt de zorg over het afnemend aantal leerlingen dat kiest voor techniek: “Dat tij moet worden gekeerd''. De minister overlegt met collega-ministers en het bedrijfsleven over ‘extra inzet'. Voldoende technisch opgeleide mensen zijn volgens Van Bijsterveldt wezenlijk voor een gezonde economie: “Onderwijs en bedrijfsleven hebben samen een belangrijke taak om jongens en meisjes op te leiden en om te laten zien waar een vak voor staat en wat voor prachtig werk je ermee kunt krijgen''.

Imago
Vmbo's kampen met een slecht imago, onder meer omdat leerlingen, ouders en schoolteams onvoldoende zicht hebben op de perspectieven van een technische vmbo-opleiding. Veel ouders hebben daarnaast een voorkeur dat de basisschool hun kind doorverwijst naar het algemeen vormend vmbo in plaats van naar het beroepsgerichte vmbo. De initiatiefnemers van de petitie vinden dat scholieren meer gestimuleerd moeten worden om voor een technische opleidingen te kiezen. Daarnaast betreuren zij dat vmbo-scholen vaak niet met hen hebben overlegd over sluiting van de technische opleidingen.

Communicatie
“Deze petitie onderstreept wederom het belang van goede en afgestemde communicatie vanuit het technische beroepsonderwijs”, zegt BOOM-adviseur David Westveer: “Dat vmbo's kampen met een negatief imago is onder andere om te buigen door de perspectieven van een beroepsgerichte vmbo door actieve werving en communicatie correct en volledig uiteen te zetten. Dat onderwijsinstellingen er op wijzen dat de beeldvorming rondom technisch onderwijs sterk en negatief wordt beïnvloed door een boel externe factoren, begrijp ik volledig. Dat mag echter voor een onderwijsinstelling geen excuus zijn. Zij moeten kritisch blijven kijken naar de wijze waarop zij zelf hun technische opleidingen inrichten en aanprijzen”.

Uit onderzoek blijkt dat maar liefst 87% van de jongeren potentieel is geïnteresseerd in techniek. Toch ziet maar een klein deel van die jongeren een toekomst in de techniek als een serieuze optie. Volgens Westveer hebben jongeren vaak de indruk dat technische opleidingen binnen het voorbereidend en middelbaar technisch onderwijs niet aansluiten op hun behoeften: “Feitelijk gezien is dat onjuist, maar die perceptie is onder jongeren en hun ouders helaas wel realiteit”.

Om te achterhalen op welke motieven jongeren hun keuzes maken, is in opdracht van het Platform Bèta Techniek het BètaMentality-model ontwikkeld. Dit theoretische model geeft volgens BOOM-adviseur Joop Maas inzicht in de houding van jongeren ten opzichte van bèta en techniek: “Het model deelt jongeren in binnen vier BètaMentality-milieus. De thema's die per groep relevant zijn, moeten in de wervingsactiviteiten en het onderwijs aan bod komen. Anders is de kans reëel dat slechts een beperkt deel van de doelgroep wordt aangesproken, wat in de praktijk dus gebeurt. Daarmee laat het technisch onderwijs een belangrijk potentieel binnen hun doelgroepen onbenut”.


Interne organisatie
Maas en Westveer werken voor verschillende onderwijsinstellingen in het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en waren enkele jaren geleden voorlopers in de implementatie van de inzichten vanuit het BètaMentality-model. Maas: “Wij hebben als eerste communicatiebureau in Nederland de doelgroepsegmentatie uit dit model toegepast binnen de communicatie van een instelling binnen het beroepsonderwijs. Het ROC in kwestie wist de dalende instroom bij hun techniekopleidingen om te buigen in een groei van 10%! Een opvallend resultaat en een groei die ingaat tegen alle prognoses!”.

“Met name het veranderproces dat de interne organisatie doormaakt, vinden wij van groot belang voor het slagen van een interventie”, zegt Maas. “Jongeren een ander beeld van de techniekopleidingen voorschotelen, is één kant van de zaak. Maar als de interesse bij die jongeren is aangewakkerd, moet je er als organisatie klaar voor zijn om écht waar te maken wat je naar buiten toe beloofd. In onze advisering richten wij ons hier nadrukkelijk op in de vorm van diverse implementatieprogramma's die wij bij verschillende opdrachtgevers in gang hebben gezet.”

Met grote regelmaat worden Maas en Westveer gevraagd om presentaties te geven over het beïnvloeden van de instroom van techniekonderwijs, zowel binnen het vmbo, mbo als hbo. Vandaag bijvoorbeeld, verzorgt Joop Maas een presentatie met de titel ‘Techniek met kinderogen' bij het Van Lodenstein College in Hoevelaken. Maas: “Ik laat daarin een aantal onderzoeken, inzichten en ervaringen passeren, waarbij het vooral draait om de vraag hoe kinderen techniek zien en ervaren. Hun zienswijze is richtinggevend geworden voor de manier waarop scholen techniekonderwijs zouden moeten aanbieden én profileren”.

Geraadpleegde bronnen: Nos.nl, Rtl.nl.