Archief

Voor de volledigheid

De communicatiewereld is dynamisch en complex. Het is een wereld met vage grenzen, met als gevaar dat anarchisme er op de loer ligt. Bijvoorbeeld als er onvolledige informatie wordt gebruikt om communicatieadviezen te geven. Dan is de geloofwaardigheid van onze communicatiewereld in het geding. Hoe vaak verschijnt er niet een rapport, enkel gestoeld op selectieve perceptie of subjectieve interpretatie?

Onvolledigheid
Onderzoek doen is leuk en een voornaam onderdeel van het adviesvak. Maar het is geen spelletje. In kwantitatief onderzoek kun je met statistiekprogramma's prachtige analyses maken. Zo kun je verbanden aantonen tussen variabelen. A leidt tot B. Meer verantwoordelijkheid kan leiden tot meer gemotiveerde medewerkers, om maar een voorbeeld te noemen. Maar wel onder bepaalde condities, zoals een hoger salaris. Zo'n voorbehoud moet dan wel terugkomen in de presentatie van de resultaten en in de afwegingen die tot conclusies leiden, maar in de praktijk zie ik dat vaak mis gaan. Het mag toch niet zo zijn dat een klant een advies gepresenteerd krijgt dat niet is gebaseerd op de realiteit?

Onlangs las ik een rapport voor een middelgrote organisatie waar in het resultatenhoofdstuk werd aangetoond dat werknemers, onder strikte voorwaarden, bereid zijn akkoord te gaan met een verlenging van de werkweek van 36 naar 38 uur. In het rapport werd vervolgens geadviseerd de arbeidsduurverlenging door te voeren omdat er draagvlak zou zijn onder het personeel! Een volledig onjuiste conclusie die in dit geval zelfs misleidend is te noemen.

Onderzoeksvormen
Onvolledige informatie en subjectieve interpretatie zullen allebei leiden tot slechte advisering. Maar er is in mijn ogen nog een reden waarom veel adviezen de toets der kritiek niet kunnen doorstaan: conservatisme. Vaak wordt er halsstarrig vastgehouden aan vaste onderzoeksvormen, in plaats van een gerichte toepassing te zoeken. Ik wil niet vervallen in een polariserende discussie tussen voorstanders van kwantitatief of kwalitatief onderzoek. Wat mij betreft wordt de oplossing gevonden in een ‘pragmatische onderzoekshouding' (Hermans, 2005). Hermans stelt dat de keuze voor een onderzoeksmethode gebaseerd moet zijn op de aard van de onderzoeksvraag. Newman & Benz (1998) zien kwalitatief en kwantitatief onderzoek als twee uitersten op een continuüm. Ik ben van mening dat dit veel meer aansluit op de realiteit van het communicatieadviesvak. Daarin kan het heel waardevol zijn om verschillende onderzoeksvormen synergetisch in te zetten, in plaats van vast te houden aan gestandaardiseerde methodes. Een open deur? Helaas niet.

Nu realiseer ik me goed dat lang niet alle interne en externe invloeden meetbaar zijn. Ook is er heel vaak het budget niet om een diepgaand onderzoek uit te voeren of is er gewoon simpelweg de tijd niet voor. Maar waar het mij om gaat is dat we binnen de communicatiewereld wakker, scherp en klantgericht blijven. Een belangrijk onderdeel daarvan is het geven van échte adviezen, gebaseerd op échte resultaten, om daarmee een échte bijdrage te leveren aan het succes van de klant. Om dat waar te maken, mogen wij als communicatieadviseurs absoluut geen geloofwaardigheidsprobleem krijgen.

Roderik Wijkstra – Communicatieadviseur BOOM