Archief

Weg met vaagtaal!

Als communicatieadviseur vind ik dat alle neuzen dezelfde kant op moeten staan voor wat betreft het ‘vaagtaalgebruik'. De reden hiervan ligt in het feit dat mensen bij vaagtaal simpelweg niet begrijpen wat je eigenlijk bedoelt. Doordat iedereen door een spreekwoordelijk verschillende bril kijkt, geeft iedereen een stukje eigen interpretatie aan de boodschap. Hoe we kunnen bereiken dat we ons concept van formuleren anders aanvliegen? Er bewust van zijn, is al een belangrijke eerste stap in dit verandertraject.

Dit intro staat bomvol ‘vaagtaal'. Dat zijn woorden of uitdrukkingen die onduidelijk, dubbelzinnig, misleidend of verwarrend zijn. Of niets toevoegen aan wat je wilt zeggen. Een bezoek aan de website van Vaagtaal maakte mij er bewust van dat we overspoeld worden met taal die ook veel simpeler kan. Volgens Vaagtaal is het een ‘LOA': een uit Lezen en luisteren voortkomende Overdraagbare Aandoening. Hoe komen we hier vanaf?

Kwantoren en modale woorden
Om iets tegen vaag taalgebruik te doen, is het belangrijk dat u zich bewust bent van de woorden die een tekst vaag maken. Woorden als ‘bepaalde, heel wat, verscheidene, tamelijk en nogal', noemen we kwantoren. Ze verwijzen naar een ondefinieerbare hoeveelheid. Gebruik in zulke gevallen gewoon concrete cijfers of andere specifieke gegevens.

Andere boosdoeners zijn modale woorden. Die zwakken de boodschap af en laten ruimte voor twijfel. Voorbeelden zijn: in principe, wellicht, eventueel, zeg maar, over het algemeen en mogelijk. Probeer deze zoveel mogelijk te vermijden. Proberen? Zoveel mogelijk? Huh? Nee gewoon: vermijd deze woorden!

Lege zelfstandige naamwoorden
Lege zelfstandige naamwoorden maken een tekst ook vaag. ‘In deze situatie is er een aspect geweest dat het hele systeem heeft veranderd'. In deze zin staan maar liefst drie ‘lege hulzen'. Vaak staat zo'n zin wel in een context waardoor u er een interpretatie aan kunt geven. Maar het zou fijn zijn als de auteur gewoon zegt wat hij bedoelt. Zo valt er niet over de boodschap te twisten! ‘Dimensie, element, gebeuren, model en concept' staan ook op de zwarte lijst.

Voorzetseluitdrukkingen
In de Nederlandse taal zijn er veel voorzetseluitdrukkingen, die te pas en te onpas worden gebruikt. Denk aan: om reden van, met betrekking tot, naar aanleiding van en ten behoeve van. Ze zijn heel gemakkelijk te vermijden. Iedere voorzetseluitdrukking kun je namelijk vervangen door een voorzetsel. Let maar op:

Om reden van = omdat
Met betrekking tot = over of voor
Naar aanleiding van = vanwege of door
Ten behoeve van = voor

Ik hoop dat dit een stukje aan het ‘vaagtaal-bewustwordingsproces' heeft bijgedragen. En ziet u eens vaagtaal bij een collega? Maak hem of haar dan ook bewust en geef 360-gradenfeedback met betrekking tot dit onderwerp. Dan krijgt dit project bij iedere organisatie handjes en voetjes in de uitvoeringspraktijk.

Janneke van Dijk – BOOM Communicatie

Met dank aan de Vaagtaal-top 100 van www.vaagtaal.nl