Archief

AANPAK TECHKNOWLOGY IS REVOLUTIONAIR

Techniekopleidingen in het beroepsonderwijs hebben te kampen met een terugloop in aanmeldingen, terwijl het bedrijfsleven de komende jaren juist meer technisch geschoolde medewerkers nodig heeft. Vooral op middenkaderniveau moeten er meer afgestudeerden komen met een afgeronde niveau 4-opleiding. Dit probleem wordt landelijk onderkend en is nader geanalyseerd.

Het imago van techniek (‘vies werk', ‘slecht betaald', ‘slechte arbeidsomstandigheden', ‘geen status') zorgt ervoor dat bijna alleen de zogenaamde concrete bèta's kiezen voor een technische opleiding. Om zicht te krijgen op de keuzemotieven van jongeren met betrekking tot techniek, heeft het Platform Betatechniek het ‘BètaMentality-model ' laten ontwikkelen. Dit model verdeelt jongeren in vier groepen voor wat betreft hun houding ten opzichte van techniek: concrete bèta's (‘ik ben technisch, dus kies ik voor een technische opleiding'), carrièrebèta's (‘status en carrièrekansen zijn voor mij belangrijker dan de wens om per se in een bepaalde branche te gaan werken), mensgerichte generalisten (‘ik wil mezelf ontplooien, mensen helpen en van nut zijn voor de maatschappij') en non-bèta's (‘ik sluit een toekomst in de techniek per definitie uit'). BOOM Communicatie kreeg opdracht om te adviseren over de wijze waarop het ‘BètaMentality-model' toepasbaar is in de werving van ict- en techniekleerlingen voor de ROC's in Zeeland.

Gebruikmakend van de inzichten uit het mentality-model en na het doen van onderzoek onder jongeren, het bedrijfsleven en het beroepsonderwijs, kwam BOOM tot de conclusie dat de vraag complexer was dan het wervingsvraagstuk alleen. Een herpositionering van de techniekopleidingen, zowel voor wat betreft inhoud als profileringswijze, was noodzakelijk. De niveau 2- en 3-opleidingen konden zich volledig blijven richten op de concrete bèta's. Daarbij moesten de voor hen herkenbare en aantrekkelijke stereotypen in zowel de opleiding zelf, als in de werving, duidelijk naar voren blijven komen. Denk daarbij aan het leggen van nadruk op machines, steeksleutels, elektrokabels en tandwielen. De aanwas van extra leerlingen voor de niveau 4-opleidingen is te verkrijgen vanuit andere groepen jongeren: de carrièrebèta's en mensgerichte generalisten. Zij moeten niet in aanraking komen met de stereotypen van techniek, maar juist wél met de voor hen zo belangrijke perspectieven die opleidingen in de techniek zeer zeker te bieden hebben. Zoals het verwerven van status en een goed betaalde baan (carrièrebèta's), of samenwerken in teams en uitdagende opdrachten uitvoeren (mensgerichte generalisten). Voorwaarde is dan wel dat de opleidingen en de school beter worden afgestemd op een dergelijke populatie.

Gebleken is dat bij het merendeel van de carrièrebèta's en mensgerichte generalisten de interesse voor ict en techniek latent aanwezig is. In principe vinden ze techniek wel interessant, maar door de vooroordelen en door de onbekendheid zien ze het bijna nooit als hun eigen toekomst. Door de techniekopleidingen op niveau 4 anders te positioneren, is aan deze jongerengroepen daadwerkelijk een ander soort toekomst te bieden. Tenminste, als de betreffende opleiding op de juiste manier voor het voetlicht worden gebracht, zodat niet al bij voorbaat andere keuzes worden gemaakt. Het hiervoor ontwikkelde communicatieconcept helpt hierbij. Het toont in woord en beeld aansprekende perspectieven, waarvan meteen duidelijk is dat deze met een technische opleiding binnen handbereik liggen. Een zestal jongens en meiden – die door jongeren zelf werden geselecteerd – worden in de visuele communicatie als rolmodellen gepresenteerd. Daarbij is het statement veelzeggend: ‘Weet wat je wordt met Techknowlogy'. Door het woord ‘techniek' op die manier te verbinden met het begrip ‘kennis', wordt techniek op een geheel nieuwe en voor de doelgroepen interessante wijze gepresenteerd. Juist de kenmerken van techniek die voor hen relevant zijn na een niveau 4-opleiding komen hierin naar voren, zoals een goed salaris, het meewerken aan een beter milieu, of het op een andere manier van betekenis zijn voor mens of maatschappij.

De andere manier van communiceren is dus slechts één effect van de herpositionering van de techniekopleidingen. Ook in de manier van denken bij het personeel en in de opzet van de onderwijsprogramma's, zijn de inzichten vanuit het BètaMentality-model en de Techknowlogy-aanpak toegepast. Kees Nieuwenhuyzen, collegedirecteur bij Scalda, het opleidingsinstituut dat uit de twee Zeeuwse ROC's is gevormd: “We merken dat het ombuigen van het klassieke imago van techniek niet zomaar gaat. Daar heb je een aantal jaren voor nodig. Vandaar dat BOOM een meerjarenstrategie voor ons heeft ontwikkeld. Die strategie zijn we aan het uitrollen. We zien dat de interventie vruchten afwerpt. De interesse voor technische opleidingen is significant vergroot en wij zien dat door het regionale bedrijfsleven en het onderwijs nu initiatieven worden opgepakt om de instroom verder te verbeteren. Ondanks dat wij in Zeeland te maken hebben met een dalend aantal jongeren, is door een duidelijke visie de instroom van deelnemers in onze technische opleidingen gegroeid. Dat is een hele prestatie!”.

De ‘Techknowlogy'-campagne die uit de herpositionering van de techniekopleiding is voortgekomen, was de eerste campagne in Nederland waarin de inzichten vanuit het BètaMentality-model werden benut. De revolutionaire aanpak en insteek van de campagne is een voorbeeld en inspiratie geweest voor verschillende beroepsopleiders in Nederland om zowel hun communicatie als hun opleidingsprogramma's in te richten op motieven van meerdere mentality-groepen. Een gedeelde tweede prijs in de nationale uitverkiezing ‘Het beste van Pragma', illustreert de waardering die de aanpak ten deel valt.