Een duurzame bedrijfscultuur: van ‘moeten’ naar ‘willen‘

Op bezoek bij een klant begin januari kreeg ik een koffiebekertje van hard plastic ter bruikleen. “Bij het verlaten graag in de verzamelbak achterlaten om gereinigd te worden.” En wil je tegenwoordig folders printen om uit te delen? Doe maar liever digitaal. Je kunt er niet meer omheen: verduurzamen is niet alleen voorbehouden aan een klein clubje klimaatactivisten, het wordt steeds meer een integraal onderdeel van de organisatiecultuur. Met de nieuwe duurzaamheidsrapportageplicht wordt het nu écht tijd voor actie.

SDG-ESG-wat?

Een duurzame wereld begint bij afkortingen, lijkt het soms wel. Waar staan ze voor en wat betekent het?

• SDG’s: De ‘Sustainable Development Goals’ zijn 17 doelstellingen vastgesteld door de Verenigde Naties om wereldwijde uitdagingen aan te pakken, waaronder armoede, ongelijkheid, klimaatverandering en milieuvervuiling. Ze streven ernaar om tegen 2030 een meer duurzame, rechtvaardige en welvarende wereld te creëren.
• ESG: ‘Environmental, Social and Governance’. Dit verwijst naar de criteria om de duurzaamheidsprestaties en impact van een bedrijf te meten. Er wordt gekeken naar milieu, mens en maatschappij en bestuur. ESG-criteria helpen om het behalen van SDG’s meetbaar te maken.
• CSRD: De ‘Corporate Sustainability Reporting Directive’ is de Europese wetgeving die voorschrijft dat grote bedrijven moeten rapporteren over hun impact op mens en milieu en over hun governance (de ESG-prestaties). Vanaf 2025 voor grote bedrijven (over het jaar 2024) en in de toekomst alle bedrijven.

Van extrinsieke naar intrinsieke motivatie

Oké, dus we gaan rapporteren. Maar dan moet je wel iets te rapporteren hebben want je kunt er niet onderuit. Voor directie en management zijn er genoeg (extrinsieke) voordelen te benoemen om duurzaam en maatschappelijk verantwoord te ondernemen en hierover te rapporteren. Zo kan het vertrouwen bij financiers, ketenpartners en stakeholders vergroten, biedt het concurrentievoordeel door transparantie en versterkt het je merkimago.

Collega Tom vertelt meer over waarom je niet meer om duurzaam ondernemen heen kunt.

Maar als je wilt dat je medewerkers eigenaarschap tonen en meebouwen aan deze ESG-prestaties, kom je er niet met alleen externe motivatie. Het vraagt immers niet alleen om een verandering van rapporteren, maar ook om een grotere culturele shift waarbij ESG een integraal onderdeel is van de organisatie. Hoe zorg je dat het geen ‘moetje’ wordt die veel energie kost en mogelijk zelfs tot greenwashing leidt, maar een ‘willetje’ waar medewerkers enthousiast van worden aan mee te werken? Hoe maak je die verschuiving van extrinsieke naar intrinsieke motivatie? Een combinatie van top-down en bottom-up benaderingen is hierbij waardevol.

Drie stappen

De volgende drie simpele stappen helpen je op weg:

• Begin klein.

Kies voor elk ESG-criterium één doel (SDG) waar je organisatie het komende jaar op wil focussen. Betrek hier ook de medewerkers bij. Een aantal doelen of criteria zijn voor directie en management wellicht meer voor de hand liggend om de nadruk op te leggen. Sta echter ook open wat voor je medewerkers belangrijk is. Zo creëer je meteen meer betrokkenheid en eigenaarschap. Top-down én bottom-up! Nu heb je een combinatie van doelen van zowel organisatorisch belang als medewerkersbelang.

• Stel een ESG-team samen, een ‘Gideonsbende’.

Een Gideonsbende is een ‘kleine groep strijdbare personen, die meestal als voorhoede van een grotere groep optreedt’ (bron). Inventariseer per doel welke collega’s daarin thuis zijn of geïnteresseerd zijn zich erin te verdiepen. Je zult zien dat de gekozen doelen vaak raken aan persoonlijke waarden van collega’s die gemotiveerd zijn hieraan mee te willen werken. Geef collega’s ook de ruimte zelf een team samen te stellen. Een ‘Gideonsbende’ die aan de slag gaat met de gekozen doelen en ook zelf met initiatieven mag komen.

• Bied ondersteuning en ontwikkelingsmogelijkheden.

Biedt waar mogelijk trainingen en educatieve sessies gericht op het vergroten van het begrip van ESG-principes en de gekozen SDG’s. Denk bij ondersteuning ook aan het bieden van middelen, zoals tijd en budget, die medewerkers nodig hebben om bij te dragen aan de doelen.

Bovenstaande drie stappen kunnen positief bijdragen aan een cultuur van betrokkenheid, leren en groei, waarbij medewerkers zich gewaardeerd en gemotiveerd voelen om bij te dragen aan de ESG-prestaties. Kom maar op met dat rapporteren!

Ondersteuning nodig? Met brede ervaring in cultuurverandering, gedragsverandering en strategie- en visieontwikkeling denken onze collega’s graag mee!