Hoe doordachte visie richting geeft aan goede strategie

Jaren aan wetenschappelijk managementonderzoek onderstreept onze observatie: organisaties met een goede strategie zijn op lange termijn succesvoller op alle fronten. Eenzelfde effect is gevonden voor goed geformuleerde mission statements: deze geven richting aan strategie en leiden op termijn tot superieure prestaties. Rode draad door deze studies is het richtinggevende effect dat uitgaat van een mission statement, inspirerende betekenis of een doordachte visie. De diverse studies laten bovendien zien dat deze conclusies gelden voor zowel gemeenten, midden- en kleinbedrijf, profit of non-profit: iedereen heeft baat bij een heldere visie en een daaruit voortvloeiende strategie.

Wat is een visie?

Wij formuleren een visie als ‘een inspirerend, gedeeld toekomstbeeld dat richting geeft aan de organisatie en haar mensen’. Een effectieve visie beschrijft niet alleen waar je naar streeft, maar ook waarom dat belangrijk is. Het omschrijft een toekomst waarin jouw organisatie gelooft. Hier mag ook best een stukje idealisme of utopie in zitten: als het maar niet te ver loszingt van wat we ons kunnen voorstellen. Het meest inspirerend werkt een visie die nét achter de horizon ligt: we kunnen ons er een voorstelling van maken, maar het vraagt creativiteit en verbeeldingskracht om je erin in te leven. Anders dan een missie – die vooral ingaat op het bestaansrecht en de modus operandi van de organisatie in het hier en nu – kijkt een visie vooruit en schetst een wenselijk scenario voor de toekomst. Een krachtige visie is ambitieus en spreekt tot de verbeelding van medewerkers én stakeholders. Een visie is effectief wanneer deze door de hele organisatie wordt gedeeld en omarmd: hier gaan we voor!

Waarom strategie niet zonder visie kan

Strategie en visie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Strategie draait om het maken van keuzes: waar leg je de prioriteiten, welke markten betreed je en waar zet je schaarse middelen in? Zonder een duidelijke visie ontbreekt de basis voor strategische keuzes. Het gevaar bestaat dat strategie vooral bestaat uit het extrapoleren van voorgaande jaren. Daar schuilen tal van aannames in en brengt een enorm risico op blinde vlekken mee. Met een heldere visie, ingegeven door het toekomstbeeld waar de organisatie op inzet, kom je soms ook tot radicaal andere keuzes. De visie is daarbij cruciaal om zienswijzen te verbinden en neuzen dezelfde kant op te krijgen. Zo voorkomt een breed gedragen visie dat iedere strategische keuze een discussiepunt wordt. Door het delen van een collectief toekomstbeeld, heb je een gezamenlijk referentiekader voor eenduidige strategie en staan alle neuzen dezelfde kant op. Zodoende ontstaat een samenhangend en logisch geheel van visie en strategie, die eenvoudig te begrijpen is door klanten, medewerkers en andere stakeholders.

Hoe je visie ontwikkelt

Het ontwikkelen van een visie draait om grip te krijgen op het ongrijpbare. Dat vraagt om zorgvuldige analyse en het juist herkennen en interpreteren van de ontwikkelingen binnen en buiten je organisatie. Tegelijkertijd moet je het ook aandurven om je eigen positie en rol in de toekomst anders te zien. Dat vraagt om creativiteit, lef en reflectie. De manier tot de visie te komen, moet daarom aansluiten bij de actuele context van de organisatie én het ambitieniveau. Een aantal methodieken die we bij BOOM vaak toepassen in dit proces zijn:

Van visie naar strategie en uitvoering

Een visie krijgt pas echt een gezicht als je kunt laten zien wat dit concreet betekent voor de praktijk van je organisatie. Wanneer de organisatie te maken heeft met veel onzekerheid en invloedrijke externe factoren, is het formuleren van visie een belangrijke eerste stap wanneer je aan de slag gaat met de strategische positionering. De visie helpt de strategische positionering te verbinden de uitvoering in de praktijk: alles draagt bij aan het gewenste toekomstbeeld. Door de visie actief te herhalen en te verbinden aan de dagelijkse praktijk, zorg je ervoor dat deze blijft leven binnen de organisatie. Zo kunnen betrokkenen nieuwe initiatieven en genomen besluiten beter plaatsen. Ook nodigt de visie uit om deel te nemen. Als medewerkers de visie delen en omarmen, kunnen ze ook zelf in lijn met de visie handelen en eigen initiatieven aandragen voor het bereiken van de toekomstdroom. Daarbij is ook een goede operationalisering naar de praktijk van belang. Populaire frameworks die we hiervoor gebruiken zijn OKR of OGSM. Door de strategie langs zo’n uniform format te leggen, wordt de samenhang direct duidelijk.

Conclusie

Een krachtige, inspirerende visie geeft concreet richting aan succesvolle strategie. Het verheldert de toekomst, inspireert en helpt om keuzes te maken die passen bij de ambitie van de organisatie. Door te kiezen voor methodieken die passen bij wat je organisatie nodig heeft, ontwikkel je een toekomstbestendige visie die aansluit bij de realiteit én de ambitie van de organisatie. Uiteindelijk draait het om het vertalen van die visie naar een strategie die daadwerkelijk leidt tot beweging en vernieuwing. Kortom, zonder visie geen koers – en zonder koers geen succes.