Strategie op één A4 als kompas voor dagelijkse besluitvorming
Zo zorg je dat strategie niet in de la belandt, maar dat je koers met uitvoering verbindt
De oplossing is zelden nóg een uitgebreider, allesomvattend theoretisch plan. Integendeel: hoe dikker het document, hoe kleiner de kans dat het daadwerkelijk wordt gebruikt. Wat nodig is, is minder papier en meer helderheid. Een strategie die expliciet maakt waar je voor staat, welke keuzes vastliggen en hoe nieuwe initiatieven daaraan worden getoetst. Alles wat er strategisch toe doet, moet overzichtelijk bij elkaar staan, bij voorkeur op één A4, en steeds opnieuw op tafel komen op het moment dat er besluiten worden genomen.
Van theorie naar praktijk in één overzicht
De waarde van strategische theorie ligt niet in het kennen ervan, maar in het vermogen om haar bewust toe te passen op het eigen vraagstuk. Dat vraagt om scherpte: in welke context opereer je, welke keuzes staan werkelijk op het spel en welk theoretisch fundament helpt om die keuzes doordacht te maken? In dit voorbeeld bouwen we voort op het werk van David Collis. Op basis van zijn benadering van strategie als samenhangend beslissysteem ontwikkelde de auteur van dit artikel, Hans van den Boom, in 2026 een compact canvas dat deze logica toepasbaar maakt in de dagelijkse praktijk. Door strategische keuzes te bundelen op één A4 en te ordenen in vier samenhangende kwadranten ontstaat een overzichtelijk kader dat richting, commitments en uitvoering met elkaar verbindt en steeds opnieuw op tafel komt bij besluitvorming.
Het onderstaande canvas toont de praktische vertaling van Collis’ strategieconcept:
Kwadrant 1: Strategische richting
Het eerste kwadrant draait om het expliciteren van de strategische kern. Hier wordt de richting vastgelegd die richtinggevend is voor alle besluiten die volgen. Niet in algemene ambities of inspirerende slogans, maar in concrete, toetsbare keuzes.
- Doelstelling (welk resultaat wil je bereiken?)
- Scope (wat doen we wel, wat niet?)
- Waardepropositie (waarin onderscheiden we ons?)
- Kernkeuzes (niet-onderhandelbare principes, wat is heilig?)
- Red lines (wat mag nooit gebeuren?)
- Kritieke succesfactoren (concrete metrics)
Dit kwadrant is het noodzakelijke fundament van je strategie. Zonder sterke basis zakt je strategiehuis immers in.
Kwadrant 2: Strategische commitments
Dit zijn de grote, vaak onomkeerbare beslissingen die door de top genomen moeten worden. Beslissingen die de rest van de strategie mogelijk maken én begrenzen.
- Wat zijn de grote strategische keuzes?
Kort en ondubbelzinnig geformuleerd - Waarom zijn deze onomkeerbaar/koersbepalend?
Welke alternatieven sluiten we hiermee bewust uit? - Welke middelen leggen we hiermee vast?
Geld/tijd/mensen/reputatie/focus - Welke risico’s accepteren we door dit te doen?
- Wie is eigenaar en bewaakt de consequenties?
Commitments geven houvast. Ze laten zien dat keuzes consequenties hebben en dat niet alles tegelijk kan: ‘hier hebben we echt voor gekozen, en daar blijven we af’.
Van commitments naar uitvoering
Pas wanneer strategische richting en commitments expliciet zijn, ontstaat er ruimte voor uitvoering. Effectieve strategie-uitvoering kent daarbij altijd twee ritmes die naast elkaar bestaan:
- Kortcyclisch leren en verbeteren, om snel inzicht te krijgen in wat werkt;
- Langdurig bouwen aan structurele kracht, om de strategie toekomstbestendig te maken.
De theorie van Collis onderstreept dit spanningsveld: strategie vraagt zowel discipline als wendbaarheid. Wie alleen experimenteert zonder te bouwen, blijft hangen in pilots. Wie alleen bouwt zonder te leren, wordt traag en log. In het canvas krijgt dit vorm in de twee uitvoeringskwadranten.
Kwadrant 3: Kortcyclische projecten en experimenten
Niet elk idee verdient meteen groot budget of langdurige inzet. Dit kwadrant omvat álle activiteiten die snel resultaat moeten opleveren of juist moeten uitwijzen wat wel en niet werkt. Benut dit format:
- Type project: Operationele verbetering/Gap-closing/Innovatie-experiment (micro-battle)
- Doel of probleem
- Verwachte impact
- Hypothese of aanpak
- Meetpunt (wanneer weet je of het werkt?)
- Kill-criteria (wanneer stoppen?)
- Tijdslijn
- Team/owner
- Vervolgstap bij succes of falen
Hiermee voorkom je eindeloze pilots zonder besluit. De top geeft hierbij ruimte.
Kwadrant 4: Langetermijnversterking
Dit zijn strategische inspanningen die niet wekelijks zichtbaar zijn, maar op termijn het verschil maken. Gebruik hiervoor dit format:
- Beschrijving initiatief
- Waarom cruciaal?
- Gewenste structurele versterking
- Grenzen/niet-doen
- Owner (topverantwoordelijke)
- Mijlpalen
- Middelen & budget
- Afhankelijkheden
Hiermee voorkom je dat “strategische thema’s” eindigen als losse projecten zonder echte structurele impact. Deze initiatieven moeten persoonlijk bewaakt worden door de top, anders verwateren ze.
Het ‘Strategy Execution Canvas’
Alle strategische inzichten uit de vier kwadranten zijn samengebracht in het ‘Strategy Execution Canvas’, ontwikkeld door Hans van den Boom. Download de PDF om dit canvas zelf toe te passen en je strategie te organiseren op één A4.
Hans van den Boom
Het canvas als krachtig, samenhangend stuurinstrument
De kracht van het canvas zit niet in de afzonderlijke kwadranten, maar in hun samenhang. Op één pagina komen richting, keuzes en uitvoering samen in een geïntegreerd beslissysteem. Strategie wordt daarmee geen lineair proces, maar een continu samenspel van besluiten, acties en feedback.
In lijn met het gedachtengoed van Collis is strategierealisatie daarmee geen eenmalige exercitie, maar een iteratief proces van koers houden én bijstellen. Een doorlopend proces van leren en bijsturen dus. Succesvolle strategie-uitvoering lijkt eerder op agile softwareontwikkeling dan op klassiek verandermanagement. Gebruik een strategisch canvas dus niet als muurdecoratie, maar als stuurinstrument. Plaats het niet ín de bureaulade, maar óp de agenda. Een effectieve cyclus kan er als volgt uitzien:
- Jaarlijks: strategische richting herijken
- Per kwartaal: commitments en langetermijninitiatieven evalueren
- Maandelijks: experimenten beoordelen (doorgaan of stoppen)
- Wekelijks: voortgang en knelpunten bespreken
Voorwaarde is dat dit geen overlegcultuur wordt. De kracht zit in korte, besluitvaardige momenten waarin strategie daadwerkelijk richting geeft aan handelen. Maak van strategie geen jaarlijks ritueel, maar een voortdurend proces van koers houden én leren.
Strategie is nooit af, alleen steeds scherper
Wie strategie behandelt als document, eindigt met een papieren werkelijkheid. Wie strategie organiseert als beslissysteem, bouwt adaptief vermogen. Door theoretische inzichten niet alleen te begrijpen, maar ook praktisch te organiseren, ontstaat ruimte voor snelheid, focus en samenhang. En vooral snelheid van strategie-executie is cruciaal, want zoals de filosofische zanger Thé Lau van The Scene het iets zong: “Voor wie wacht, komt alles steeds te laat…”.
Bronnen:
- Collis, D. J. (2019). The strategic management of execution (Harvard Business School Working Paper No. 20-026). Harvard Business School.
- Collis, D. J. (2019). The strategic management of execution. In Harvard Business School Working Paper Series (Working Paper No. 20-026). Harvard Business School.
- Collis, D. J., & Rukstad, M. G. (2008). Can you say what your strategy is? Harvard Business Review, 86(4), 82-90.
- Collis, D. J. (2014). International strategy: Context, concepts and implications. Wiley.
- Osterwalder, A., & Pigneur, Y. (2010). Business model generation: A handbook for visionaries, game changers, and challengers. John Wiley & Sons.
