Zet je community in voor succesvolle verandering
Kracht van de gemeenschap legt verantwoordelijkheid bij hele organisatie
In de menselijke evolutie is er altijd iets in stand gehouden: onze behoefte om ons te verenigen in gemeenschappen. Sinds eeuw en dag vormen we onze identiteit door de verbondenheid met anderen, maar deze gemeenschappen dienen ook een andere functie. Zo’n sociaal ecosysteem (oftewel: een community) helpt ons niet alleen overleven, maar ook te floreren door onderlinge steun en gedeelde waarden. Door de komst van het internet zou je bijna vergeten dat community’s al eeuwenlang bestaan. En dat is niet voor niets.
Wat is een community?
We spreken meer over ‘verbinden’ en ‘samen’ dan ooit. Zeker nu organisaties en overheden burgers steeds vaker actief laten deelnemen aan het vormgeven en uitvoeren van beleid en initiatieven. Deze vorm van participatie benut de kracht van de gemeenschap om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. Om dat beleid te ondersteunen hebben we tal van middelen tot onze beschikking. Zo ook de eeuwenoude ‘kracht van de gemeenschap’.
‘Een community is een groep mensen met gemeenschappelijke eigenschappen, zoals achtergrond, ambitie of interesses, die ergens fysiek of virtueel bij elkaar komen om met elkaar te praten of samen dingen te ondernemen.’
Uit: Organiseren in Communities, Peter Staan en Kirsten Wagenaar
Voorwaardelijk voor een community is het netwerk van actieve verbindingen tussen de deelnemers. In een community heerst een gevoel van verbondenheid door de uitwisseling van informatie en ervaringen. In een netwerk daarentegen wordt enkel verbinding gelegd tussen individuen op basis van elementen of knooppunten. Het vraagt dus wat van je om deel te (blijven) nemen aan een community. Vertrouwen, wederzijds begrip, gedeelde waarden en gedragingen blijft mensen met elkaar verbinden. De beste community’s helpen deelnemers bij het verwezenlijken van hun persoonlijke drijfveren en doelstellingen.
In een community heerst een gevoel van verbondenheid door de uitwisseling van informatie en ervaringen. In een netwerk daarentegen wordt enkel verbinding gelegd tussen individuen op basis van elementen of knooppunten.
Soorten community’s
Deelnemers in een community hebben niet allemaal hetzelfde belang, maar wél eenzelfde doel, zingeving of purpose. Die zingeving verbindt. Dat werkt hetzelfde bij organisaties: Wil een organisatie daadwerkelijk invulling geven aan haar bedoeling, dan zal dat hogere doel inspirerend en verbindend moeten zijn. Op basis van verbindende doel ontstaat dan een community. Deze kan gedurende een periode ook wijzigen en kan zowel online als fysiek plaatsvinden. Op de werkvloer zien we bijvoorbeeld:
- Community of practice
In een community of practice wisselen deelnemers ervaringen uit over gedeelde passies of vakgebieden met als doel het gezamenlijk leren, delen van kennis en verbeteren van vaardigheden. Zoals bij het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In het geval van het NRO verenigen deelnemers zich vanwege hun gemeenschappelijke passie voor het onderwijs. De onderzoeksresultaten die worden gedeeld, verbeteren de kennis en vaardigheden van de leden.
- Community of interest
Heb je als groep een gemeenschappelijke interesse zónder professionele achtergrond, dan bevind je je in een community of interest. Voor de hand liggende voorbeelden zijn vaak afkomstig uit vrijetijdsbestedingen. Zoals collega’s die samen sporten of een hobby uitoefenen.
- Community of action
Het doel van een community of action is om elkaar te vinden op basis van bepaalde idealen. Of het ondernemen van concrete acties om doelen te bereiken. Verbeter Breda verenigt zich om de kansenongelijkheid in wijken van Breda aan te pakken door met concrete acties en initiatieven aan de slag te gaan.
- Community of location
Mensen die in dezelfde omgeving wonen of werken kunnen zich ook met elkaar verbinden om samen te werken aan thema’s die verband houden met een specifieke locatie. Bijvoorbeeld de lokale dorpsraad, studentenvereniging of zelfs een bedrijventerrein. Zoals bij Port of Moerdijk, waarvoor we een gezamenlijke visie ontwikkelden.
- Community of circumstance
In een community of circumstance wordt steun, begrip en kracht geboden aan deelnemers die allemaal een soortgelijke uitdagingen in het leven ervaren. Bijvoorbeeld de LGBTQ+-gemeenschap. Zo’n uitdaging verbindt. Deze groep mensen heeft vaak overeenkomsten op het gebied van gedeelde ervaringen, omstandigheden of fysieke of mentale kenmerken.
- Community of purpose
Deze community lijkt op een community of action, omdat ook hier onderliggende idealen belangrijk zijn voor de vorming ervan. Het verschil zit ‘m in ervaringen delen en steun vinden bij elkaar, in tegenstelling tot het gericht uitvoeren van acties.
- Community of support
Een community of support wordt vaak ingezet door organisaties met groter (particuliere) klantgroepen. Het doel van deze community is om de samenredzaamheid te vergroten zodat klanten met hulp van (hun) sociale netwerk uitdagingen en problemen kunnen oplossen. Organisaties als Odido en KPN doen dit erg goed.
De voordelen van een community bij verandering
Community’s beschikken over kenmerken en een dynamiek die bijzonder geschikt zijn bij het faciliteren van een verandering. Des te groter de reden om dit middel in overweging te nemen in een veranderproces. Vier voordelen van een community op een rij:
- Community’s doorbreken hiërarchische benaderingen
Community’s doorbreken traditionele hiërarchische benaderingen en maken een participatieve aanpak mogelijk. Waar communicatie en besluitvoering nog vaak plaatsvindt in organisatiesilo’s, beweegt een community dwars dóór een organisatie heen.
Geforceerde veranderingen ontstaan vaak niet van binnenuit maar van bovenaf. Door een community in te zetten als veranderinstrument geef je medewerkers uit alle lagen van de organisatie het recht om veranderingen te initiëren, beoordelen, bijsturen en omarmen. Wat resulteert in meer eigenaarschap en een groter draagvlak in de gehele organisatie.
- Community’s openen het gesprek
Je kunt wel stellen dat de informele structuren binnen een community een transformerende werking hebben. Een community creëert een omgeving waarin ideeën vrij kunnen stromen, waar ruimte is voor diverse perspectieven en waar individuen zich gehoord en gewaardeerd voelen. Het dient als het ware als een ‘hub’ voor het verspreiden van informatie, bevindingen en eerdere lessen.
- Community’s beïnvloeden (onderling) gedrag
Bovendien bepaalt en beïnvloed je community de onderlinge normen en het gedrag. Het is een bekend fenomeen dat mensen in gelijkgestemde kringen elkaars gedrag overnemen. Door deel uit te maken van een gemeenschap waarvan leden de eigenschappen en gedragingen vertonen en waarden doorleven die je als organisatie nastreeft, wordt het gemakkelijker om die richting in te veranderen.
- Community’s kunnen versnellen
Het is zaak om het groepje enthousiastelingen in te lijven in het veranderproces. Dan namelijk kunnen ze de rest van de organisatie ‘infecteren’. Een gemeenschap zorgt ervoor dat de ’besmetting’ van een verandering wordt versneld. De ideeën, verhalen en profielen krijgen een groter bereik en reizen sneller door de organisatie. Daarnaast biedt een sociaal systeem de mogelijkheid om groepen te vormen en elkaar te sociale erkenning te geven.
Hoe bouw je een community?
Stel, je wilt als organisatie verduurzamen. Dat kan met kleine stappen, zoals de verwarming een graadje lager zetten of medewerkers hun eigen koffiebeker mee te laten nemen. Het kan ook rigoureuzer door duurzamere producten of diensten aan te bieden. Grote kans dat je niet direct iedereen meekrijgt. Een community doorbreekt de hiërarchie, opent het gesprek en beïnvloedt gedrag. Hoe bouw je een community om sneller je doel te bereiken?
- Start vanuit het doel: begin je community altijd met een doel. Deze kan gedurende de tijd wijzigen en dat is helemaal oké.
- Laat deelnemers participeren: aan alles waar we iets van onszelf in leggen, kennen we grotere waarde toe. Stimuleer dus deelnemers om ook bij te dragen. Bijvoorbeeld met het delen van content en feedback of het mede-organiseren van bijeenkomsten.
- Vraag jezelf af of een community het juiste middel is om je doel te bereiken: snel resultaat ga je met het bouwen van een community niet krijgen. De opbrengsten betalen zich juist over een langere periode terug in de vorm van ambassadeurschap en loyaliteit onder deelnemers.
- Wees bereid te investeren: het managen en creëren van een community doe je er niet ‘even naast’. Als communitymanager heb je een scala aan vaardigheden nodig. Wees dus bereid in het vinden van en investeren in een goede kracht. Iemand die stimuleert, motiveert, faciliteert en verbindt én ook in de materie van de community zit.
- Falen en experimenteren mag: júist in de opstart van een community is het leerzaam om te experimenteren en fouten te maken. Keur dit dus ook niet af maar juich dit eerder toe.
- Identificeer belangrijke elementen: zoals gedeelde visie en doelen, open communicatie, actieve betrokkenheid van alle leden en het creëren van een ondersteunende omgeving. Voorkom dat deelnemers passieve toehoorders worden.
- Zet de toon: geef het goede voorbeeld van de juiste normen en waarden en begeleid dit gedurende het hele bestaan.
Samenvattend
Community’s beschikken over kenmerken die niet alleen nuttig zijn voor participatievraagstukken, maar zijn ook zeer waardevol binnen verandermanagement. Initieer een verandering van top-down naar ‘inside-out’. Voor diepgaande veranderingen moet de verantwoordelijkheid binnen de hele organisatie worden gelegd. Begin bij dat groepje enthousiastelingen en de rest zal volgen!
