Efficiënt communiceren met het Johari-venster

Van blinde vlek naar open samenwerking

Het Johari-venster (1955) is genoemd naar bedenkers Joseph Luften en Harry Ingham: twee Amerikaanse psychologen. Het model – ook wel Johari-raam of Johari window genoemd – werd ontwikkeld tijdens een onderzoek naar groepsdynamiek en is gericht op het verbeteren van onderlinge communicatie door het geven en ontvangen van feedback.

Johari-venster

Het model

Het Johari-venster bestaat uit vier vlakken:

1. De open ruimte (de arena);

2. De blinde vlek;

3. De verborgen ruimte (of privéruimte);

4. De onbekende ruimte (of onbewuste ruimte).

 

De arena
De arena of open ruimte is het gebied waarin mensen elkaars gedrag, achtergrond, valkuilen en sterktes kennen, onder meer op basis van eerder uitgewisselde feedback. In deze ruimte kun je effectief met elkaar communiceren en samenwerken.

 

De blinde vlek
In deze ruimte bevindt zich het gedrag waarvan je je niet bewust bent; bijvoorbeeld dat je in vergaderingen anderen niet laat uitpraten. Anderen merken dit echter wel en dit beïnvloedt hun gedrag. Wie openstaat voor feedback, wordt zich bewust van het eigen gedrag in de blinde vlek. De open ruimte wordt daarmee groter.

 

De verborgen ruimte
Deze ruimte bescherm je bewust af van je omgeving. Je laat bijvoorbeeld niet merken dat je onzeker bent, privé ergens mee worstelt of bepaald gedrag van anderen vervelend vindt. Als je anderen hierover feedback geeft, maak je hen bewust van deze zaken. Ook daarmee wordt de open ruimte groter.

 

De onbewuste ruimte
In de onbewuste ruimte zit gedrag dat je nog niet hebt vertoond en dat je dus zelf niet kent, net zomin als je omgeving. Jij weet bijvoorbeeld niet hoe je in een crisissituatie reageert als je dat nog nooit hebt meegemaakt. Hier op voorhand over communiceren is lastig.

Johari-venster arena

Omdat je in de open ruimte het meest effectief met elkaar communiceert, is het zaak deze ruimte te vergroten. Dit doe je door feedback te geven en anderen om feedback te vragen. Want hoe meer je van elkaar weet, hoe beter de onderlinge verstandhouding.

 

Leren omgaan met feedback

Feedback geven en ontvangen is vaak makkelijker gezegd dan gedaan. In organisaties waarin dit niet vanzelfsprekend is, is het zaak om eerst de onderliggende factoren weg te nemen die respectvol, open en eerlijk feedback geven verhinderen, zoals een onveilige cultuur. Ook is het vaak zinvol een structuur op te zetten voor het geven en ontvangen van feedback, zodat dit niet in de waan van de dag tussen wal en schip belandt. Soms hebben medewerkers (en leidinggevenden) ook baat bij gerichte trainingen.

Download het 'Johari-venster'

Het 'Johari-venster' is een praktisch handvat voor het verbeteren van onderlinge communicatie door het geven en ontvangen van feedback

Bestand downloaden

Interessante berichten over dit model